Việt Nam là quốc gia ven biển nằm bên bờ Tây của Biển Đông, có địa chính trị và địa kinh tế rất quan trọng không phải quốc gia nào cũng có. Với bờ biển dài trên 3.260 km trải dài từ Bắc xuống Nam, đứng thứ 27 trong số 157 quốc gia ven biển, các quốc đảo và các lãnh thổ trên thế giới. Trong 63 tỉnh, thành phố của cả nước thì 28 tỉnh, thành phố có biển và gần một nửa dân số sinh sống tại các tỉnh, thành ven biển. Kinh tế biển và các ngành liên quan đến biển đóng góp lớn vào nền kinh tế đất nước. Trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, biển đảo luôn gắn với quá trình xây dựng và phát triển của đất nước và con người Việt Nam. Năm 1994, nước ta đã phê chuẩn và chính thức trở thành thành viên của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.
Theo công ước này, một nước ven biển có 05 vùng biển: Nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, vùng thềm lục địa. Như vậy theo công ước 1982, phạm vi vùng biển của nước ta được mở rộng ra một cách đáng kể từ vài chục nghìn km đến gần một triệu km với 05 vùng biển có phạm vi và chế độ pháp lý khác nhau. Nước Việt Nam không còn thuần túy có hình dạng chữ S nữa mà mở rộng ra đến biển, không chỉ có biên giới biển chung với Trung Quốc, Lào, Campuchia mà cả với hầu hết các nước trong khu vực Đông Nam Á như Philippin, Malayxia, Indonexia, Thái lan.
Đối với Việt Nam, Biển Đông đóng vai trò chính yếu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc cả trong lịch sử, hiện tại và tương lai. Biển Đông là cửa ngõ để Việt Nam phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, giao thương với thị trường khu vực và quốc tế, là nơi trao đổi và hội nhập các nền văn hóa, đồng thời là tuyến phòng thủ hướng đông, là không gian chiến lược đặc biệt quan trọng với an ninh – quốc phòng của đất nước.
Cũng như các quốc gia ven biển khác, Việt Nam đang phải đối mặt với vấn đề giải quyết tranh chấp trên biển với các quốc gia láng giềng. Liên quan đến vấn để biển đảo, Nhà nước Việt Nam đã ban hành một loạt các văn bản pháp quy liên quan đến quy chế các vùng biển và chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đó là tuyên bố năm 1977 về lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Tuyên bố năm 1982 về đường cơ sở của Việt Nam, Luật Biên giới quốc gia năm 2003. Việt Nam cũng đã tham gia Công ước Luật biển năm 1982 của Liên Hợp quốc, một số công ước địa phương khác liên quan đến giao thông hàng hải, an toàn biển và tuyên bố năm 2002 giữa ASEAN – Trung Quốc về ứng xử các bên ở Biển Đông (DOC). Ngày 09/02/2007, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X) đã thông qua Nghị quyết 09 về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, trong đó xác định: “Nhiệm vụ cơ bản, lâu dài và xuyên suốt là lập chủ quyền đầy đủ, quản lý và bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền tài phán vùng biển, thềm lục địa, hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và các quần đảo, đảo khác thuộc chủ quyền của nước ta. Nhiệm vụ trước mắt là phải bảo vệ toàn vẹn chủ quyền và lợi ích quốc gia trên vùng biển, đảo, duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác phát triển”.
Bên cạnh đó, ngày 21/6/2012, Quốc hội nước ta thông qua Luật Biển Việt Nam. Đây là bước phát triển mới nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về biển, đảo nước ta. Luật biển gồm 7 chương, 55 điều và có hiệu lực vào ngày 01/01/2013. Luật Biển Việt Nam 2012 đã đề cập một cách toàn diện nhất các hoạt động trên biển đặt dưới sự thống nhất quản lý của Nhà nước, thể hiện Việt Nam là một quốc gia ven biển có trách nhiệm trong việc thực hiện chủ quyền, quyền tài phán trên các vùng biển của mình, phù hợp với Luật pháp quốc tế và lợi ích quốc gia.
Trong bối cảnh và tình hình Biển Đông đang có những diễn biến phức tạp như hiện nay, với những hành động xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền trên biển Việt Nam của các quốc gia khác, bất chấp luật pháp quốc tế, thì công tác tuyên truyền về biển, đảo giữ vai trò hết sức trọng yếu, có ý nghĩa quyết định.
Quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững biển, hải đảo Việt Nam là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trước mắt và lâu dài, nhằm nâng cao ý thức vươn ra biển, làm giàu từ biển trong cộng đồng người Việt Nam; khẳng định việc thực hiện chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trên các vùng biển, hải đảo trong khu vực biển Đông. Do đó, mỗi người dân Việt Nam cần hiểu sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của biển, đảo trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước; để mỗi công dân Việt Nam thấy được trách nhiệm của mình đối với chủ quyền biển, đảo quốc gia, khơi gợi lòng yêu nước truyền thống của dân tộc, từ đó đoàn kết, chung sức chung lòng, quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.